Каква врска има Шефицата на Канцеларијата на Советот на Европа во Сараево, Бојана Урумова со с. Подмочани?

Ќе ви објаснам. Бојана е ќерка на професорката Смилка Здравковска. Смилка неколку пати била победник на градските и републичките натпревари по математика. Во 1964 година била во југословенскиот тим на Шестата меѓународната олимпијада по математика во Москва. Дипломирала на Московскиот државен универзитет „Ломоносов“ во 1969 година, а докторирала на Манчестерскиот универзитет во Англија. Во септември 1979 г. заминала во САД. Истата оваа Смилка Здравковска е ќерка на Петар Здравковски - Пенко. А овој Петар Здравковски - Пенко пред Втората светска војна ги учел вашите татковци (на вас постарите) и дедовци во старото училиште во Подмочани. Не само тоа, него исто им ја основал првата во Преспа задружна продавница во Подмочани, го основал првиот фудбалски клуб во Подмочани, и ги учел и им помагал на селаните за калапење тутун. Бил генерален конзул во Марсеј, во Франција. Бил Претседател на Советот за просвета на НРМ и Претседател на Универзитетскиот совет. Смртта го затече на функцијата амбасадор на владата на СФРЈ во Либан. Кога починал Пенко, Тито пратил венец за неговиот погребот. Во една порака Зоран Здравковски, пензиониран професор од Скопје и син на Пенко ми пиша „особено ме израдува дека сте се сетиле на нашиот покоен татко кој таму ја започнал просветителската кариера.“

Насте Димовски од с. Подмочани

Илинденски сведоштва...

Биографија

Од Насте Димовски од с. Подмочани роден на ден 5.V.1880 во с. Подмочани. Ја давам ова биографија за лицето Гоше Гулевски од с. Подмочани које роден на ден 2.III.1857 год. во с. Подмочани, да је лицето Гоше Гулевски бил учесник времето 1990 год. со спомагање покретот на Илинденското востание со оружје даване со храна на четите кој беја под раковотство на Арсов војвода. Истите четници ги пренесувавме од Подмочани до Сопоцко, Златари, Рајца. Георгија Чаушоски од с. Златари син на Павле Соколов од с. Златари, тој беше цела зима во Рајца, а Геро четникот пак седе во село Златари и Кривени кој беше ватен од Турците Дебраните и беше однесен во Дебар, и тамо едното уво муго одсеко и го испуштија. После тој пак се поврза со четата на Арсов и се уби во с. Кривени со Јонета од Крушје.

Во 1903 год. беше и тој истијот Димо М. Димовски излезен со четата и влезе во борбите со Турците на калето Шурленци. После то стигна Арсов му даде помош и ги одбија Турците и сетне се пребација во Планината на с. Подмочании. Пак тамо ги окружија Турците, тогаш се уби Кочо Илијов Кочовски и Раде Јанкучев. После тога се пребацивме во Кривенцката планина, го најдов Серафов војвода, ни сетија Турците отворија голем оган и се разделивме и поново дојдовне с. Подмочани во планината. Тамо се сретнавме со Арса војводата, Георгија Сугарев и еден Лука војвода и поново отворивме оган со Турците и се убија доста од с. Цапари.

По некоје време некој ден се даде заповед од раковотството, раководителите односно војводите дасе растуриме кој како знеме. Тогаш се расплака Арсов војводата и се разделивне и са предадовме Шурленци. Подмочани се удриме со Турците и најпрво тогаш го изгорија нашето село Подмочани а во манастирот Грнчари се боревме еден ден цел.

Неписмен.

Еден настан од животот на Подмочанецот Трајко Китанчев

 Од март 1881 до септември 1882 Трајко учителствувал во Петропавловската духовна семинарија во Велико Трново. Таму предавал логика, психологија, педагогика, историја на уметноста и философија. Штом се вработил тој ги обавестил родителите Цветко и Цвета во Ресен и го поканил татка си да го посети. Од Ресен до Петропавловската семинарија требало да има 10-12 дена пат пешки, али тоа не го запрело таткото, кој постојано патувал долги релации Ресен - Цариград за прехрана на своето семејство. Кога се приближил до семинаријата, Цветко облечен во обична селска облека, си ја истресил прашината од облеката и се приближил до местото каде стоиле учениците. Некој од нив го прашал кој е и што му треба таму. Старецот се збунил и тешко му било да одговори. Не можел да поверува дека неговиот Трајчо, кој како десетгодишно дете во Цариград продаваше зарзават со кош на рамо, сега има големо место во семинаријата. Цветко не можел да си поверува дека неговиот Трајчо може да биде учител и да учи други наука. На учениците им рекол дека го бара момчето Трајчета. Некои од учениците не можеле да разберат за кој Трајчо се работи, и го прашале кој е тој Трајчо и што му е тој на Трајчо. За да не го понижува сина си, на учениците им рекол дека тој е слуга на Трајчо. После една минута го видел сина си, и неговата радост немала крај. Со очи полни со солзи, тој од радост и од плачење не можел да му одговори на сите прашања на сина си за состојбите на домашните. Цветко го прашал, каква му е платата, Трајко му објаснил. - Ех, палај се во Бугарија, извикнал таткото, кога се зачудил од големата плата на син му. Месечната плата на Трајко била иста како годишната заработувачка на таткото. Сега да напоменам дека Подмочани од секогаш било село на „даскали“: 1. Ѓорѓи Ивановски (од семејството Белевци), учител во Подмочани пред Втората светска војна и член на Првото и Второто заседание на АСНОМ. 2. Науме Ристевски - син на попот Спиро Ристевски од Подмочани беше учител во село Лева Река од 1933г. 3. Владе Шарковски - Директор на основното училиште Јан Амос Коменски во Скопје. 4. Данче Стојановски (Кромичевски) - учител во Подмочани. 5. Наум Пеликудовски - професор во гиманзијата во Крушево. 6. Јагода Митревска, мажена во Подмочани, професор на Меѓународниот Славјански Универзитет, и 7. јас, Гоце Митревски, професор на три универзитети во САД. Се надевам дека младата генерација од Подмочани ќе ја продолжи традицијата.

Една вистинска случка од животот на Подмочанецот Трајко Китанчев

 Ова е една вистинска случка од животот на мојот омилен поет, Подмочанецот Трајко Китанчев.

Трајко са родиу на 1 септембар 1858 година во мото село Подмочани. Учиу во Бугарски школи во Подмочани, Ресен и во Цариград. Пото станау многу важен чек во Бугарија. Биу учитеу во многу школи во Бугарија. Биу учитеу и во црковната машка гимназија Св. Кирил и Методи во Солун. Сите од негото време таму зборват дака за држејне говори никого не го бивало ко Трајка. Во то време во Солун имало многу лујѓе од Преспава. Тој редовно држеу говори кога имало собири. Една година ко биу учитеу во та гиманзија имало прослава за празникот Св. Кирил и Методиј, са собрале едно чудо учени лујѓе, политичари, амбасадори и кој не, ама и стотици негој од Преспа. Пред да го почнит говорот Трајко са мислит: Сега да му зборвам на лујѓево учено, литературно по Бугарски, или „по наше“ за пубо да ма разберат мојве од Преспа. Са одлучиј да зборвит по Преспански. Ко завршиу, ракоплескајнето од Преспанци никако да заприт.

Ова мене лично ме потсетува на еден сличен случај со мене. Моето образование после 8-мо одделение во Подмочани беше во САД. Во далечната 2002/2003 година бев на истражување во Македонија преку американската државна фондација Fulbright. Требаше да држам предавање во МАНУ. Немаше многу посетители, можеби петнаесетина. Ама сите академици, професори или студенти. Пред да почнам, се прашувам, како да им се обратам? Не знам дали сите разбираат Англиски, а на литературен Македонски не сум способен. Се решив да ги прашам: сакате на Англиски или на Преспански? Сите рекоа на Преспански, и така бидна. На крајот на предавањето ми се обрати една студентка, со потекло од Подмочани, ќерка на мој пријател од детството. Ми се заблагодари што и дадов можност да слуша предавање на нејзиниот мајчин дијалект.